Kiedy terapia falą uderzeniową ma sens przy przewlekłym bólu po przeciążeniu lub urazie

Spis treści

• W jakich przypadkach narządu ruchu metoda bywa rozważana?
• Kto wymaga konsultacji przed zabiegiem i jak reagują tkanki?
• O czym decyduje dopasowanie metody do planu usprawniania?

Przewlekły ból barku, łokcia lub pięty po wielomiesięcznym przeciążeniu często wywołuje wątpliwości co do wyboru odpowiedniego kierunku postępowania fizjoterapeutycznego. Dolegliwości utrzymujące się dłużej niż dwanaście tygodni, które nie ustępują mimo ograniczania aktywności i podstawowych prób ćwiczeń, wymagają odmiennego podejścia niż świeże kontuzje sportowe. Rozważenie zastosowania nowoczesnej fizykoterapii opartej na działaniu głębokich fal akustycznych bywa w takich sytuacjach racjonalnym krokiem. Decyzja o włączeniu tego konkretnego bodźca do planu usprawniania zależy jednak od dokładnego charakteru zmian tkankowych oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta.

W jakich przypadkach narządu ruchu metoda bywa rozważana?

Metoda ta jest najczęściej brana pod uwagę przy przewlekłych entezopatiach i tendinopatiach. Zmiany te obejmują miejsca przyczepów ścięgien do kości i dotyczą problemów takich jak ostroga piętowa, łokieć tenisisty, łokieć golfisty czy kolano skoczka. W obrębie kończyny dolnej częstym wskazaniem są również długotrwałe dolegliwości ścięgna Achillesa. W takich sytuacjach fala uderzeniowa stanowi formę bodźcowania tkanek, które zatrzymały się na etapie przewlekłego stanu przeciążeniowego, nie wykazując samoistnej tendencji do regeneracji. Praktyka fizjoterapeutyczna wskazuje na jej wykorzystanie także przy wapniejącym zapaleniu ścięgien barku oraz bólach kręgosłupa związanych z napięciem mięśniowym.

Przeczytaj również: Kiedy potrzebna jest rehabilitacja?

W odróżnieniu od świeżego urazu z obrzękiem, przy długotrwałych dolegliwościach bez aktywnego, ostrego zapalenia konieczne jest pobudzenie obszaru degeneracyjnego. Mechanizm działania opiera się na przekazywaniu energii kinetycznej do wnętrza ciała. Fale akustyczne stymulują metabolizm komórkowy i zwiększają miejscowy przepływ krwi. Wzrost mikrocyrkulacji tworzy środowisko sprzyjające naturalnym procesom przebudowy tkanek, wypłukiwaniu metabolitów i produkcji kolagenu. Z tego powodu w postępowaniu przewlekłym zabieg ten bywa traktowany jako inicjator reakcji naprawczych w obrębie zbliznowaciałych lub zmienionych strukturalnie przyczepów mięśniowych.

Przeczytaj również: Zastosowanie fali uderzeniowej w rehabilitacji

Kto wymaga konsultacji przed zabiegiem i jak reagują tkanki?

Bezpieczeństwo przeprowadzenia procedury wymaga ścisłej kwalifikacji, ponieważ nie każda struktura anatomiczna może zostać poddana silnym drganiom mechanicznym. Do głównych bezwzględnych przeciwwskazań ograniczających zastosowanie zabiegu należą:

Przeczytaj również: Fizykoterapia - co warto wiedzieć?

• aktywne choroby nowotworowe w miejscu aplikacji,
• okres ciąży u pacjentki,
• zdiagnozowane zaburzenia krzepnięcia krwi,
• obecność wszczepionego rozrusznika serca,
• ostre infekcje tkanek miękkich lub kości.

Bodźca akustycznego nie aplikuje się również na obszary chrząstek wzrostu u dzieci oraz w bezpośrednim sąsiedztwie płuc lub rdzenia kręgowego. Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe lub zmagające się z zaawansowaną osteoporozą wymagają z kolei indywidualnej analizy. Wykluczenie wspomnianych stanów podczas wstępnej wizyty w gabinecie warunkuje przystąpienie do fizykoterapii.

Pojedynczy zabieg trwa zazwyczaj od kilkunastu do dwudziestu minut i opiera się na oddziaływaniu aplikatora bezpośrednio na skórę pokrytą żelem sprzęgającym. Zaraz po zakończeniu aplikacji pacjent może zaobserwować chwilowe nasilenie tkliwości, miejscowe zaczerwienienie lub bardzo delikatny obrzęk. Reakcje te wynikają z celowego podrażnienia i zazwyczaj ustępują w ciągu pierwszych dwóch dób od wizyty. W kolejnych dniach pacjenci często odnotowują spadek spoczynkowego napięcia mięśniowego w opracowanym rejonie. Standardowa seria obejmuje na ogół od trzech do sześciu spotkań planowanych w odstępach pięcio- lub dziesięciodniowych, co daje czas na odpowiedź fizjologiczną ustroju.

W codziennej pracy w Centrum Rehabilitacji Paulina Tęcza w Stargardzie obserwujemy, że optymalne zaplanowanie cyklu zależy od stopnia utrwalenia problemu zgłaszanego przez pacjenta. Kompleksowe podejście fizjoterapeutyczne łączy bodźce fizykalne z terapią manualną i dobranymi ćwiczeniami ruchowymi. Gabinet wykorzystuje sprzęt umożliwiający łączenie drgań akustycznych z biostymulacyjnym działaniem lasera wysokoenergetycznego. Postępowanie takie jest ukierunkowane na stworzenie odpowiednich warunków do przebudowy przeciążonych struktur u osób dorosłych i sportowców po urazach układu ruchu.

O czym decyduje dopasowanie metody do planu usprawniania?

Decyzja o wykorzystaniu fal akustycznych w przewlekłych bólach ścięgien i przyczepów opiera się na dokładnej analizie dotychczasowego przebiegu dolegliwości oraz mechaniki uszkodzenia. Zabieg ten nie jest samodzielnym rozwiązaniem uniwersalnym, lecz precyzyjnie celowanym narzędziem wspomagającym w arsenale fizjoterapeutycznym. O jego przydatności decyduje właściwa kwalifikacja medyczna, wykluczająca ostre stany zapalne na rzecz celowej stymulacji tkanek przewlekle zmienionych. Optymalny kierunek rehabilitacji zawsze zakłada traktowanie bodźca fizykalnego jako elementu przygotowującego narząd ruchu do bezpiecznego powrotu do pełnej, bezbólowej aktywności.